Κ. ΚΑΒΑΦΗΣ: ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΟΥ ΠΡΩΙΟΥ

Θάλασσα του Πρωιού

Εδώ ας σταθώ

κι ας δω κι εγώ τη φύση λίγο

θάλασσα του πρωιού 

κι ανέφελου ουρανού

λαμπρά μαβιά και κίτρινη όχθη

Ολα ωραία και μεγάλα φωτεισμένα

λαμπρά μαβιά και κίτρινη όχθη

Εδώ ας σταθώ 

κι ας γελαστώ πως βλέπω αυτά

τα είδα αλήθεια μια στιγμή

σαν πρωτοτοστάθηκα

κι όχι κι εδώ

τες φαντασίες μου

τα ιδάλματα της υδονής 

κι όχι κι εγώ

Ολα ωραία και μεγάλα φωτεισμένα

λαμπρά μαβιά και κίτρινη όχθη

Κωνσταντίνος Καβάφης

Ν. ΓΚΑΤΣΟΣ - Στ. ΞΑΡΧΑΚΟΣ: ΝΥΝ και ΑΕΙ

Ο. ΕΛΥΤΗΣ - ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙ

Ο ΚΟΣΜΟΣ Ο ΜΙΚΡΟΣ, Ο ΜΕΓΑΣ

ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙ... το αναίτιο δάκρυ
α ν α τ έ λ λ ο ν τ α ς αργά στα ωραία μάτια
των παιδιών που κρατιούνται χέρι-χέρι
των π α ι δ ι ώ ν... που κοιτάζουνται και δε μιλιούνται
Των ερώτων το τραύλισμα.... πάνω στα βράχια
ένας φ ά ρ ο ς... που εκτόνωσεν αιώνων θλίψη
το τριζόνι το επίμονο... καθώς η τύψη
και το μάλλινο έρημο μέσα στ’ α γ ι ά ζ ι...

ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙ
το χέρι... που επιστρέφει από φόνο φριχτόν
και τ ώ ρ α... ξέρει
Ποιός αλήθεια.... ο κ ό σ μ ο ς που υπερέχει
Ποιό το "ΝΥΝ" και ποιό το "ΑΙΕΝ" του κόσμου :
ΝΥΝ... το αγρίμι της μυρτιάς
ΝΥΝ.... η κ ρ α υ γ ή του Μάη
ΑΙΕΝ... η άκρα σ υ ν ε ί δ η σ η
Αιέν... η πλησιφάη
ΝΥΝ... Νυν η παραίσθηση και του ύπνου η μιμική
ΑΙΕΝ... αιέν ο Λ ό γ ο ς... και Τρόπις η αστρική
ΝΥΝ... των λεπιδόπτερων το νέφος το κινούμενο
ΑΙΕΝ...των μυστηρίων το Φ ω ς... το περιιπτάμενο
ΝΥΝ... το περίβλημα της Γης και η Εξουσία
ΑΙΕΝ... η β ρ ώ σ η της Ψυχής και η Πεμπτουσία
ΝΥΝ... της Σελήνης το μελάγχρωμα το ανίατο
ΑΙΕΝ... το χρυσοκύανο του Γαλαξία σελάγισμα

ΝΥΝ... των λαών το αμάλγαμα και ο μαύρος Αριθμός
ΑΙΕΝ... της Δίκης το άγαλμα... και ο Μέγας Οφθαλμός
ΝΥΝ... η ταπείνωση των Θεών
ΝΥΝ... η σποδός του Ανθρώπου
ΝΥΝ.. Νυν το μηδέν
και ΑΙΕΝ... Ο ΚΟΣΜΟΣ Ο ΜΙΚΡΟΣ, Ο ΜΕΓΑΣ !

Ο. ΕΛΥΤΗΣ

Μίλτος Σαχτούρης: Το ψωμί

Ένα τεράστιο καρβέλι, 

μια πελώρια φραντζόλα ζεστό ψωμί,

είχε πέσει στο δρόμο από τον ουρανό,

ένα παιδί με πράσινο κοντό βρακάκι και με μαχαίρι

έκοβε και μοίραζε... στον κόσμο γύρω,

όμως και μία μικρή, ένας μικρός άσπρος άγγελος

κι αυτή μ᾿ένα μαχαίρι έκοβε και μοίραζε

κ ο μ μ ά τ ι α...  γνήσιο ουρανό

κι όλοι τώρα τρέχαν σ᾿ αυτή, 

λίγοι πηγαίναν στο ψωμί,

όλοι τρέχανε στον μικρόν άγγελο 

που μοίραζε  ο υ ρ α ν ό!

Ας μην το κρύβουμε.

Δ ι ψ ά μ ε... για ουρανό.

Μίλτος Σαχτούρης- Το ψωμί

Η Πόλις εάλω..

Σαν Σήμερα.. στις 29 Μαΐου 1453 

η Άλωση της Κωνσταντινούπολης 
από τους Οθωμανούς ύστερα από πολιορκία δύο μηνών, 
από... τις 6 Απριλίου έως την Τρίτη, 29 Μαΐου 1453...
που σηματοδότησε... 

το τέλος της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας 
- αποδυναμωμένη όπως ήταν.. 

από την Τέταρτη Σταυροφορία το 1204-
και ανέδειξε.. την αρχή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας 
και την περίοδο της Οθωμανικής κυριαρχίας στην Ελλάδα.

Οι Οθωμανοί κατέλαβαν στη συνέχεια... 

την Αθήνα το 1458... και... την Πελοπόννησο το 1460... 

Το 1500 το μεγαλύτερο τμήμα των πεδιάδων 

και των νησιών της Ελλάδας ήταν στα οθωμανικά χέρια.
Κατέλαβαν αργότερα την Κύπρο το 1571... 

και την Κρήτη το 1669....
Μόνο τα Επτάνησα, που κυβερνήθηκαν από τη Βενετία,
δεν κατακτήθηκαν από τους Οθωμανούς.

Η Λαϊκή Μούσα την αποθανάτισε.. 

μέσα στους θρήνους για την Άλωση 

στην Ποίηση.. και στα Δημοτικά τραγούδια.. 

που μένουν μέχρι σήμερα
Χαρακτηριστικό είναι και το Ποντιακό Μοιρολόι

 που ενέπνευσε τον Κωνσταντίνο Καβάφη... 

στο περίφημο Ποίημά του.. "Πάρθεν":

Έναν πουλίν, καλόν πουλίν εβγαίν' από την Πόλην
ουδέ στ' αμπέλια κόνεψεν... ουδέ στα περιβόλια,
επήγεν και-ν εκόνεψεν α σου Ηλί τον κάστρον.
Εσείξεν τ' έναν το φτερόν... σο αίμα βουτεμένον,
εσείξεν τ' άλλο το φτερόν... χαρτίν έχει γραμμένον,
Ατό κανείς κι ανέγνωσεν, ουδ' ο μητροπολίτης
έναν παιδίν, καλόν παιδίν... έρχεται κι αναγνώθει.
Σίτ' αναγνώθ' σίτε κλαίγει... σίτε κρούει την καρδίαν.
"Αλί εμάς και βάι εμάς... π ά ρ θ ε ν η Ρωμανία!"
Μοιρολογούν τα εκκλησιάς, κλαίγνε τα μοναστήρια
κι ο Γιάννες ο Χρυσόστομον κλαίει, δερνοκοπιέται,
-Μη κλαίς, μη κλαίς Αϊ-Γιάννε μου, και δερνοκοπισκάσαι
-Η Ρωμανία πέρασε... η Ρωμανία π ά ρ θ ε ν.
-Η Ρωμανία κι αν πέρασεν... ανθεί... και φέρει κι άλλο.

Κ. ΚΑΒΑΦΗΣ: Πάρθεν

Aυτές τες μέρες διάβαζα... δημοτικά τραγούδια,
για τ’ άθλα των κλεφτών και τους πολέμους,
πράγματα συμπαθητικά· δικά μας, Γραικικά.

Διάβαζα και τα πένθιμα... για τον χαμό της Πόλης
«Πήραν την Πόλη, πήραν την· πήραν την Σαλονίκη».
Και την Φωνή που εκεί που οι δυο εψέλναν,
«ζερβά ο βασιλιάς, δεξιά ο πατριάρχης»,
ακούσθηκε... κ’ είπε να πάψουν πια
«πάψτε παπάδες τα χαρτιά και κλείστε τα βαγγέλια»
πήραν την Πόλη, πήραν την· πήραν την Σαλονίκη.

Όμως απ’ τ’ άλλα πιο πολύ... με άγγιξε το άσμα
το Τραπεζούντιον... με την παράξενή του γλώσσα
και με την λύπη των Γραικών... των μακρινών εκείνων
που ίσως όλο πίστευαν... που θα σωθούμε ακόμη.

Μα αλίμονον μοιραίον πουλί «απαί την Πόλην έρται»
με στο «φτερούλν’ αθε χαρτίν περιγραμμένον
κι ουδέ στην άμπελον κονεύ’...μηδέ στο περιβόλι
επήγεν και εκόνεψεν... στου κυπαρίσ’ την ρίζαν».
Οι αρχιερείς δεν δύνανται (ή δεν θέλουν) να διαβάσουν
«Χέρας υιός Γιανίκας έν» αυτός το παίρνει το χαρτί,
και.... το διαβάζει κι ολοφύρεται.
«Σίτ’ αναγνώθ’ σίτ’ ανακλαίγ’ σίτ’ ανακρούγ’ την κάρδιαν.
Ν’ αοιλλή εμάς, να βάι εμάς... η Pωμανία π ά ρ θ ε ν.»

Κωστής Παλαμάς

Κωστής Παλαμάς, Ο Δωδεκάλογος του Γύφτου
(απόσπασμα από τον Προφητικό)

Μες τις παινεμένες χώρες, Χώρα
παινεμένη... θα 'ρθει κι η ώρα,
και θα πέσεις, κι από σέν' απάνου η Φήμη
το στερνό το σάλπισμά της θα σαλπίσει
σε βοριά κι ανατολή, νοτιά και δύση.
Πάει το ψήλος σου, το χτίσμα σου συντρίμι.
Θα 'ρθει κι η ώρα· εσένα ήταν ο δρόμος
σε βοριά κι ανατολή, νοτιά και δύση,
σαν το δρόμο του ήλιου· γέρνεις· όμως
το πρωί για σε δε θα γυρίσει.
Και θα σβήσεις.. καθώς σβήνουνε λιβάδια
από μάισσες φυτρωμένα με γητειές·
πιο αλαφρά του περασμού σου τα σημάδια
κι από τις δροσοσταλαματιές·
θα σε κλαιν' τα κλαψοπούλια στ' αχνά βράδια
και στα μνήματα οι κλωνόγυρτες ιτιές.
...................................................
Και θα φύγεις κι απ' το σάπιο το κορμί,
ω Ψυχή π α ρ α δ α ρ μ έ ν η... από το κρίμα,
και δε θά' βρει το κορμί μια σπιθαμή
μες στη γη για να την κάμει μνήμα,
κι άθαφτο θα μείνει το ψοφίμι,
να το φάνε τα σκυλιά και τα ερπετά,
κι ο Καιρός μέσα στους γύρους του τη μνήμη
κάποιου σκέλεθρου πανάθλιου θα βαστά.
Όσο να σε λυπηθεί
της αγάπης ο Θεός,
και να ξ η μ ε ρ ώ σ ε ι... μιαν αυγή,
και να σε καλέσει ο λυτρωμός,
ω Ψυχή π α ρ α δ α ρ μ έ ν η.. από το κρίμα!
Και θ' ακούσεις τη φωνή του λυτρωτή,
θα γθυθείς της αμαρτίας το ντύμα,
και ξανά κυβερνημένη κι αλαφρή,
θα σαλέψεις σαν τη χλόη, σαν το πουλί,
σαν το κόρφο το γυναικείο, σαν το κύμα,
και μην έχοντας πιο κάτου άλλο σκαλί
να κατρακυλήσεις πιο βαθιά
στου Κακού τη σκάλα,
για τ' α ν έ β α σ μα...  ξανά που σε καλεί
θα αιστανθείς να σου φυτρώσουν, ω χαρά!
Τα φτερά,
τα φτερά τα πρωτινά σου τα μεγάλα!