Παγκόσμια Ημέρα Παιδικού Βιβλίου

ΑΦΙΕΡΩΜΑ 

στη... Παγκόσμια Ημέρα Παιδικού Βιβλίου

ΟΝΕΙΡΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΝΟΥ ΜΕΣΗΜΕΡΙΟΥ

του Γ. ΡΙΤΣΟΥ (απόσπασμα)

«Χτες βράδυ δεν κοιμήθηκαν καθόλου τα παιδιά.

Είχανε κλείσει ένα σωρό τζιτζίκια
στο κουτί των μολυβιών 

και τα τζιτζίκια τραγουδούσαν
κάτου απ' το προσκεφάλι τους

ένα τ ρ α γ ο ύ δ ι...
που το ξέραν τα παιδιά από πάντα

και το ξεχνούσαν με τον ήλιο.

Χρυσά βατράχια κάθονταν
στις άκρες των ποδιών..

χωρίς να βλέπουν στα νερά τη σκιά τους

κι ήτανε σαν αγάλματα μικρά
της ερημιάς και της γαλήνης.

Τότε το φ ε γ γ ά ρ ι σκόνταψε στις ιτιές

κι έπεσε στο πυκνό χορτάρι.

Μεγάλο σούσουρο έγινε στα φύλλα.

Τρέξανε τα παιδιά,
πήραν στα παχουλά τους χέρια το φεγγάρι

κι όλη τη νύχτα... π α ί ζ α ν ε στον κάμπο.

Τ ώ ρ α... τα χέρια τους είναι χρυσά,
τα πόδια τους χρυσά

κι ό π ο υ πατούν...
αφήνουνε κάτι μικρά φεγγάρια 

στο νοτισμένο χώμα.

Μα, ευτυχώς, οι μεγάλοι που ξέρουν πολλά, 

δεν καλοβλέπουν.
Μονάχα οι μάνες κάτι υποψιάστηκαν.

Γι' αυτό τα παιδιά κ ρ ύ β ο υ ν ε...
τα χρυσωμένα χέρια τους στις άδειες τσέπες
μην τα μαλώσει η μάνα τους
που...όλη τη νύχτα
παίζανε κρυφά με το φεγγάρι...

http://11dim-kaval.kav.sch.gr/main/keimena/oneiro.pdf

.................................................

Σαν Σήμερα... στις 2 Απρίλη 1805 στο Όντενσε, 

στο νησί Φιονία της Δανίας... γεννήθηκε 

ο Hans Christian Andersen... Δανός Λογοτέχνης 

και συγγραφέας παραμυθιών...

ΝΙΚΟΣ ΜΠΕΛΟΓΙΑΝΝΗΣ

Γ. ΡΙΤΣΟΣ: Ο Άνθρωπος με το Γαρύφαλλο.

Σ ή μ ε ρ α... το στρατόπεδο σ ω π α ί ν ε ι.

Σήμερα ο ήλιος τρέμει αγκιστρωμένος στη σιωπή

όπως τρέμει το σακάκι του σκοτωμένου... 

στο συρματόπλεγμα.

Σ ή μ ε ρ α... ο κόσμος είναι λυπημένος.

Ξεκρέμασαν μια μεγάλη καμπάνα 

και την ακούμπησαν στη γη.

Μες στο χαλκό της κ α ρ δ ι ο χ τ υ π ά... η Ειρήνη.

Σ ι ω π ή... Ακούστε τούτη την καμπάνα.

Σιωπή. 

Οι Λαοί περνούν σηκώνοντας στους ώμους τους

το Μ έ γ α φέρετρο του ΜΠΕΛΟΓΙΑΝΝΗ.

Γιάννης Ρίτσος, Ιούνιος μήνας

Είχαν αρχίσει οι ζέστες – Ιούνιος μήνας –

άλλαζες κάθε τόσο θέση στο κρεβάτι

ζητώντας το δροσερό μέρος στα σεντόνια,

μη βρίσκοντας δροσιά. Κι αυτή η ταυτόχρονη

καταδίκη και αθώωση. Φωνάζανε οι γρύλοι.

Οι φρουροί αποκοιμήθηκαν πάνου στα όπλα τους.

Το φεγγάρι στάθηκε να τους κοιτάζει.

Ένα πουλί ξύπνησε.

Το ποτάμι κυλούσε.

Τότε ακριβώς, ο πιο μεγάλος έκανε μια κίνηση

σα ν’ άπλωνε τον ουρανό πάνου στα γόνατά του

κι άρχισε να ράβει τ’ αστέρια στη θέση τους

όπως ράβει ο φυλακισμένος τα κουμπιά στο σακάκι του.

(Γ. Ρίτσος, Ποιήματα, Προσχέδια, τ. 3ος, Κέδρος)

Γ. ΡΙΤΣΟΣ - Ν.ΞΥΛΟΥΡΗΣ: Και Να Αδερφέ μου

Και Να... Αδερφέ μου
που μ ά θ α μ ε... να κουβεντιάζουμε
ή σ υ χ α... ήσυχα κι... απλά.
Καταλαβαινόμαστε τώρα
δε χρειάζονται περισσότερα.

Κι α ύ ρ ι ο... λέω... θα γίνουμε
ακόμα π ι ο απλοί.
Θα β ρ ο ύ μ ε... αυτά τα λόγια
που παίρνουνε το ί δ ι ο βάρος
σ' ό λ ε ς... τις καρδιές,
σ' ό λ α... τα χείλη,
έτσι να λέμε π ι α
τα σύκα-σύκα
και τη σκάφη-σκάφη.

Κι έτσι που να χαμογελάνε οι άλλοι
και να λένε:
"Τέτοια ποιήματα
σου φτιάχνω... εκατό την ώρα".
Α υ τ ό... θέλουμε κι εμείς.
Γ ι α τ ί.... εμείς δεν τραγουδάμε
για να ξεχωρίσουμε, αδελφέ μου,
απ' τον κόσμο.
Εμείς τραγουδάμε
για να σ μ ί ξ ο υ μ ε... τον κ ό σ μ ο

Κι α ύ ρ ι ο... λέω... θα γίνουμε
ακόμα π ι ο απλοί.
Θα β ρ ο ύ μ ε... αυτά τα λόγια
που παίρνουνε το ί δ ι ο βάρος
σ' ό λ ε ς... τις καρδιές,
σ' ό λ α... τα χείλη,
έτσι να λέμε π ι α
τα σύκα-σύκα
και τη σκάφη-σκάφη.

Στίχοι: Γιάννης Ρίτσος
Μουσική: Χρήστος Λεοντής
Πρώτη εκτέλεση: 

Γιάννης Ρίτσος & Νίκος Ξυλούρης ( Ντουέτο )

Μ. ΛΟΙΖΟΣ - Μ ΡΑΣΟΥΛΗΣ: Ο Άνεμος κυλάει

Ο άνεμος κυλάει και φεύγει

Ο ίδιος άνεμος... ποτέ δεν σαλεύει

Δυο φορές

Το ίδιο κλαδί της κερασιάς

Τα πουλιά... τραγουδάνε στα δένδρα

Είναι φτερά... που θέλουν να πετάξουν

Εδώ πέρα... η πόρτα είναι κλεισμένη

Π ρ έ π ε ι.... να τηνε ρίξω

Πρέπει... να σε δω αγαπημένη μου

Α να'ναι ωραία η Ζωή... όπως εσύ

Α να'ναι... να'ναι φίλη

Να΄ναι... αγαπημένη όπως εσύ

Το ξέρω.... ακόμα δεν τελείωσε

Της δυστυχίας το συμπόσιο

Μα... θα τ ε λ ε ι ώ σ ε ι


Στίχοι: Ναζίμ Χικμέτ & Γιάννης Ρίτσος

Μουσική: Μάνος Λοΐζος

Πρώτη εκτέλεση: Μάνος Λοΐζος

Δίσκος: Γράμματα στην αγαπημένη (1983)

Γ. ΡΙΤΣΟΣ: Εαρινή Συμφωνία

"Α ν ο ί χ τ ε τα παράθυρα.. 

να μπει το σύμπαν... α ν θ ι σ μ έ ν ο 

μ' όλες τις παπαρούνες του αίματός μας"

....................

Απλώνουμε τα χέρια στον ήλιο-στον ήλιο

και τ ρ α γ ο υ δ ά μ ε και... τραγουδάμε.

Το Φ ω ς... κελαηδάει... άιντε κελαηδάει

στις φλέβες του χόρτου... και της πέτρας.

Ά ξ ι ζ ε... να υπάρξουμε... για να συναντηθούμε.

..................

Α γ α π ο ύ μ ε... τη γη, τους ανθρώπους και τα ζώα.

Τα ερπετά, τον ουρανό και τα έντομα.

Είμαστε... είμαστε κι εμείς... ό λ α μαζί.

Μαζί κι ο ουρανός και η γη.

Απλώνουμε.... τα χέρια στον ήλιο-στον ήλιο

και τραγουδάμε και τ ρ α γ ο υ δ ά μ ε.

Ο ήλιος με φωνάζει.... ο ήλιος με φωνάζει.

Χ α ρ ά, χαρά.... Δεν μας νοιάζει τι θ' αφήσει

το φιλί μας.... μες στο χρόνο και στο τραγούδι.

Γ. ΡΙΤΣΟΣ

Κι αλήθεια, ξέχασα να σας πω το κ υ ρ ι ό τ ε ρ ο

-που μόλις τ ώ ρ α... τό μαθα -

δεν είναι τόσο δύσκολος ο θάνατος. Το αντίθετο μάλιστα.

Και σας βεβαιώνω τ ώ ρ α με το αίμα μου:

Ποτέ... δεν ήταν τόσο ευτυχισμένος ο Χριστός

Όσο την ώρα.. που το τελευταίο καρφί τον άφησε ακίνητο,

χωρίς να τον σκοτώσει,

για να κοιτάξει κατάματα... τον ουρανό και την θυσία του,

ποτέ... ο Προμηθέας δεν αντίκρισε τόσο γαλήνια 

κι ολόφωτα τον κόσμο... όσο την ώρα που..

το ράμφος του όρνεου... βρήκε τα μάτια του ξέροντας,

τότε μόνο... πως είχε αξιωθεί να δώσει... 

το Φως... και την Φωτιά... στον άνθρωπο,

Κι ακόμα, ναι... ποτέ τόσο όμορφος δεν ήταν ο μικρός

Γρηγόρης Αυξεντίου, 29 χρονών.

Γ. ΡΙΤΣΟΣ
από τον Αποχαιρετισμό (στον Γρηγόρη Αυξεντίου)

Αθήνα 5-25 Μαρτίου 1957

ΝΙΚΟΣ ΜΠΕΛΟΓΙΑΝΝΗΣ- Ο Άνθρωπος με το Γαρύφαλλο

Picasso

ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ: Σ ή μ ε ρ α... τὸ στρατόπεδο σωπαίνει.

 Σήμερα ὁ ἥλιος  τ ρ έ μ ε ι... ἀγκιστρωμένος στὴ σιωπὴ

ὅπως τρέμει τὸ σακάκι τοῦ σκοτωμένου στὸ συρματόπλεγμα.

Σ ή μ ε ρ α... ὁ κόσμος εἶναι λυπημένος

Ξεκρέμασαν μία μεγάλη καμπάνα...

καὶ τὴν ἀκούμπησαν στὴ γῆ.

Μὲς στὸ χαλκό της... καρδιοχτυπᾶ ἡ  Ε ἰ ρ ή ν η.

Σιωπή. Ἀ κ ο ῦ σ τ ε.. τούτη τὴν καμπάνα.

Σ ι ω π ή. 

Οἱ λαοὶ περνοῦν σηκώνοντας στοὺς ὤμους τους

τὸ μέγα φέρετρο τοῦ Μπελογιάννη

.............................

Αύριο... μεθαύριο.. θα επιστρέψουμε

απ' το μεγάλο πόνο μας...

στις καθημερινές δουλειές μας,

θα φάμε το ψωμί μας.... Το ψωμί είναι νόστιμο

όσο πικρές κι αν είναι οι μέρες μας....

Πρέπει να φάμε το ψωμί μας. 

Πρέπει να ζήσουμε... 

να διεκδικήσουμε.. τη ζ ω ή  μας και το  δ ί κ ι ο  σας.

Μα και την ώρα που θα τρώμε... θα 'μαστε έ τ ο ι μ ο ι.

Το ξέρουμε είναι β α ρ ι ά  η κληρονομιά σου, 

Μπελογιάννη

-θα τη σηκώσουμε στους ώμους μας.

Συχνά δυσκολευόμαστε, θα δυσκολευτούμε πιότερο

-θα την κ ρ α τ ή σ ο υ μ ε... στους ώμους μας.

Η πληγή μας μεγαλώνει μέρα με τη μέρα,

...το ίδιο κι η πίστη μας.

Θα φέρουμε την κληρονομιά σου στους ώμους μας,

ως την πόρτα του ήλιου.... Μπελογιάννη.

Καλημέρα.. Αδέλφια μου

Καλημέρα.. Ήλιε

Καλημέρα.. Κόσμε.

Ο Μ π ε λ ο γ ι ά ν ν η ς.... μάς έμαθε άλλη μια φορά

π ώ ς.. να ζούμε και π ώ ς.. να πεθαίνουμε.

Μ' ένα γαρύφαλλο.... 

ξεκλείδωσε όλη την α θ α ν α σ ί α.

Μ' ένα χαμόγελο... έλαμψε τον κόσμο... 

για να μη νυχτώνει.

Καλημέρα Σύντροφοι

Καλημέρα Ήλιε

Καλημέρα... Μπελογιάννη.

Τώρα ας βροντήσουνε

της Λευτεριάς τα τύμπανα και οι σάλπιγγες.

Καλημέρα Μπελογιάννη.

Ακόμη μια φορά. Ακόμη μια φορά

Ε σ ύ... Νίκο πολέμησες για όλους μας

Ε σ ύ... νίκησες για όλους μας

Ε σ ύ... απόδειξες πόσο μικρά... είναι

αυτήν την ώρα τα μικρά όνειρα

η ψάθινη πολυθρόνα τού περιβολιού..

το πράσινο τραπεζάκι,

η σιγουριά απ' τα κάγκελα του κρεβατιού τις νύχτες

 - πόσο μικρά.. μπροστά στο μπόι της χαράς

να πεθαίνεις... για τη χαρά τού κόσμου

Ε σ ύ...  α π ό δ ε ι ξ ε ς πόσο μικρή είναι..

η λευτεριά να φιλάς ένα στόμα

να κάθεσαι βουβός.. στο πεζούλι τής βραδιάς

δίχως να δίνεις λόγο.. πού κοιτάζουν τα μάτια σου,

να βάζεις κάτου απ' την καρδιά σου..

δυο ζεστά αστρουλάκια

όπως βάζεις πριν κοιμηθείς.. 

κάτου απ' το προσκέφαλό σου

το κλειδί τού σπιτιού σου και το ρολόι σου.

Πόσο μικρή είναι τούτη η λευτεριά 

μπροστά στην άγρια Λευτεριά

να β γ ά ζ ε ι ς.. τη καρδιά σου 

σα γαρύφαλλο απ' τον κόρφο σου

για να μοσκοβολάν τα σύμπαντα 

θ υ σ ί α  και  Ε ι ρ ή ν η.

Α, ναι, π ο ν ά μ ε... 

απ' τη χαρά να 'μαστε οι άνθρωποι,

κρατώντας τη βάρδια μας μερόνυχτα...

σε μια κορφή τού κόσμου,

βόσκοντας το κοπάδι των άστρων.. 

πάνω απ' τα ερείπια,

βράζοντας στο μεγάλο καζάνι τής νύχτας

το πηχτό γάλα τής χαράς.. 

για τα π α ι δ ι ά.. που αύριο θα γεννηθούνε.

Νίκο, π ο ν ά μ ε... καθώς πόνεσες και Συ... 

απ’ τη χαρά να 'μαστε.. οι άνθρωποι.

Καλημέρα... άνθρωποι μου

Καλημέρα Ήλιε

Κ α λ η μ έ ρ α.. Μπελογιάννη 

Μαρία Δημητριάδη - Σάκης Μπουλάς: Ο ΝΤΙΚ

Ο ΝΤΙΚ

Η πέτρα σταυρωμένη απ' τον άνεμο

ο άνεμος, η σιγαλιά,

δεν ακούγεται τίποτα

μόνο το καρδιοχτύπι της πέτρας

κι πέτρα της καρδιάς που δουλεύεται

με το θυμό και με τον πόνο

βαριά, σιγά και σταθερά

Μπόλικη πέτρα

μπόλικη καρδιά

να χτίσουμε τις αυριανές μας φάμπρικες

τα λαϊκά μέγαρα

τα κόκκινα στάδια

και το μεγάλο μνημείο 

των Ηρώων της Επανάστασης

Να μην ξεχάσουμε και το μνημείο του Ντικ

ναι, ναι, του σκύλου μας του Ντικ

της ομάδας του Μούδρου

που τον σκοτώσαν οι χωροφυλάκοι

γιατί αγάπαγε πολύ τους εξόριστους

Να μην ξεχάσουμε, σύντροφοι, τον Ντικ

το φίλο μας τον Ντικ

που γάβγιζε τις νύχτες στην αυλόπορτα 

άντικρυ στη θάλασσα

κι αποκοιμιόταν τα χαράματα

στα γυμνά πόδια της Λευτεριάς

με τη χρυσόμυγα του αυγερινού

πάνω στο στυλωμένο αυτί του

Τώρα ο Ντικ κοιμάται στη Λήμνο

δείχνοντας πάντα το ζερβί του δόντι

Μπορεί μεθαύριο να τον ακούσουμε πάλι

να γαυγίζει χαρούμενος σε μια διαδήλωση

περνοδιαβαίνοντας κάτου απ' τις σημαίες μας

έχοντας κρεμασμένη στο ζερβί του δόντι

μια μικρή πινακίδα "κάτω οι τύραννοι"

Ήταν καλός ο Ντικ

Μαρία Δημητριάδη & Σάκης Μπουλάς
σε στίχους Γιάννη Ρίτσου
και μουσική Θάνου Μικρούτσικου,
από το δίσκο "Καντάτα για τη Μακρόνησο" - 1979.

ΚΩΣΤΑΣ ΒΑΡΝΑΛΗΣ

ΑΦΙΕΡΩΜΑ στον Αξέχαστο α γ α π η μ έ ν ο Ποιητή.. 

ΚΩΣΤΑ  ΒΑΡΝΑΛΗ

που γεννήθηκε.... στις 14 Φλεβάρη του 1884

«Ποιητή, σ’ είδαμε πάντα στο πλευρό του λαού μας 

με σκέψη και με πράξη. Ο λόγος σου σπαθί,

νυστέρι και φωτιά που φωτάει και φως που καίει. 

Σ’ είδαμε πάντα με την παλάμη σου ανοιχτή,

 δίπλα στ’ αυτί, για ν’ αφουγκράζεσαι 

πίσω απ’ τα τείχη τη στρογγυλή βουή 

του Ιστορικού, αναπότρεπτου ήλιου.... 

Αυτόν τον ήλιο μας έδειξες»

Γιάννης Ρίτσος για τον Κ. Βάρναλη

Fereydoun Faryad, Ποιήματα

Πικρή ξενιτιά.
Ούτε γράμμα, ούτε χτύπημα της πόρτας.
Τίποτα.
Ένα σπουργίτι
κάθισε στο παράθυρό μου
μ’ ένα σ τ ί χ ο... της Σαπφώς
στο ράμφος του.
^
Έχει μεταφράσει ποιήματα της Σαπφούς, με τίτλο: 
«Τα τραγούδια του Έρωτα και η Σελήνη της Μοναξιάς»

...................
Ο Φερεϊντούν Φαριάντ έχει βραβευθεί 

από την Ελληνική Εταιρεία Μετάφρασης Λογοτεχνίας

 και από την Ευρωπαϊκή Εταιρεία Επιστημόνων. 

Μετέφρασε Τα «Ημερολόγια εξορίας» (1990) 

του Γιάννη Ρίτσου στα περσικά. 

Η δεύτερη ανθολογία «Πέτρινος χρόνος» 

(2004) (εκδόσεις Salles), 

για την οποία και τιμήθηκε από την Ελληνική Πολιτεία

 με το Βραβείο Μετάφρασης έργου Ελληνικής Λογοτεχνίας 

σε ξένη Γλώσσα... το Μάρτη του 2006.

Στα Περσικά έχει επίσης αποδώσει 

την ανθολογία Νεοελληνικής Ποίησης με τίτλο 

«Η Ελληνική Ποίηση του Σήμερα - Φωτεινό Παράθυρο

 σε 100 χρόνια Ελληνικής μοντέρνας Ποίησης».

Ο "Πέτρινος Χρόνος" είναι ένα μεγάλο 

δίγλωσσο (Ελληνικά και Περσικά) έργο, 

που έγινε πραγματικότητα 

με την συνεργασία του Φαριάντ με τον Γιάννη Ρίτσο, 

με τον οποίο τον συνέδεε μια μακρόχρονη φιλία. 

Στο έργο αυτό περιλαμβάνονται:
ολόκληρη η ομότιτλη συλλογή του Ρίτσου 

και ολόκληρες οι τρεις συλλογές ποιημάτων του
 

Ημερολόγια Εξορίας
τα ποιήματα Ακροβολισμός,

 Γράμμα στον Ζολιό Κιουρί, 

Το ποτάμι κι εμείς, 

Τα τρία Χωρικά, 

Ο γιος μου το φεγγάρι μου, 

Η Ανυπότακτη Πολιτεία, 

Ημερολόγιο και Επιστολές ενός Φαντάρου