ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ

"Σ ή μ ε ρ α... που σαπίζει ο κόσμος...

κι η ατιμία κι ο συμβιβασμός εξευτελίζουν

και τις πιο γενναίες ψυχές

μια μονάχα τ α χ τ ι κ ή

είναι π ρ α χ τ ι κ ή.. και σ υ μ φ έ ρ ε ι.

Νά'σαι... α ν έ ν δ ο τ ος."

ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ

 
"Σήμερα που σαπίζει ο κόσμος..

.. 
κι η ατιμία κι ο συμβιβασμός εξευτελίζουν

 
και τις πιο γενναίες ψυχές

μια μονάχα ταχτική

 
είναι πραχτική και συμφέρει.

Νάσαι... α ν έ ν δ ο τ ος."

ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ

ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ

"Υπάρχει στον κόσμο τούτον

 ένας μυστικός νόμος 

- αν δεν υπήρχε, 

ο κόσμος θα ‘ταν από χιλιάδες χρόνια χαμένος - 

σκληρός κι απαραβίαστος: 

το κακό... πάντα στην αρχή θριαμβεύει 

και π ά ν τ α... στο τέλος νικάται"


Νίκος Καζαντζάκης

ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ

"Είχα φτάσει ως το δρόμο, 

δεν μπόρεσα να τον περάσω,
ήταν ποταμός, και στάθηκα και κοίταζα: 

μαζί με τα νερά κυλούσαν αγκαλιές αγκαλιές 

τα μεσοξεραμένα σταφύλια, 
ο μόχτος της χρονιάς,

 έτρεχαν κατά τη θάλασσα και χάνουνταν. 
Ο θρήνος δυνάμωνε, 

μερικές γυναίκες είχαν χωθεί ως τα γόνατα 
μέσα στα νερά και μάχουνταν

 να περισώσουν λίγη σταφίδα· 
άλλες, όρθιες στην άκρα του δρόμου, 

είχαν βγάλει τις μπολίδες τους
και συρομαδιούνταν.

Είχα γίνει μουσκίδι ως το κόκαλο· 

πήρα δρόμο κατά το σπιτάκι
και μάχουμουν να κρύψω τη χαρά μου· 

βιάζουμουν να δω τι θα ’κανε ο πατέρας μου· 

θα ’κλαιγε, θα βλαστημούσε, θα φώναζε;
Περνώντας από τον οψιγιά είδα 

πως όλη μας η σταφίδα είχε φύγει.
Τον είδα να στέκεται στο κατώφλι, ακίνητος, 

και δάγκανε τα μουστάκια του.
Πίσω του, όρθια, η μητέρα μου έκλαιγε.

— Πατέρα, φώναξα, πάει η σταφίδα μας!
— Ε μ ε ί ς.. ΔΕΝ π ά μ ε, μου αποκρίθηκε· Σ ώ π α!

Ποτέ δεν ξέχασα τη στιγμή ετούτη· 

θαρρώ μου στάθηκε στις δύσκολες στιγμές της ζωής μου 

μεγάλο μ ά θ η μ α·
αναθυμόμουν τον πατέρα μου ήσυχο, ασάλευτο,
να στέκεται στο κατώφλι, μήτε βλαστημούσε,
μήτε παρακαλούσε, μήτε έκλαιγε· 

ασάλευτος κοίταζε τον όλεθρο,
κι έ σ ω ζ ε, μόνος αυτός, 

ανάμεσα σε όλους τους γειτόνους,
την α ξ ι ο π ρ έ π ε ι α... του ανθρώπου.

από... ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΤΟΝ ΓΚΡΕΚΟ,
Εκδόσεις Καζαντζάκη, σσ. 85-86

Ν. ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ: ΤΕΡΤΣΙΝΕΣ

Δάντης, στίχοι 1-45
Τραχιές ψυχές, που νοιώθετε από αγάπη
και ρόδο, ανθάτε στη φωτιά στα φρένα,
τον αρχηγό αγναντέψτε μες τη ράπη

 τη λιοφρυμένη να περνάει σκυμμένα,

με τη ζεστή χινοπωριάτα στάλα,
κι οκνός, χλωμός να μπαίνει στη Ραβέννα.

Περνούσαν τ’ αρχοντόπουλα καβάλα
με το σγουρό γεράκι απά στο γρόθο
διαλαλούν οι καμπάνες στα μεγάλα

καμπαναριά της προσευκής τον πόθο

κι αυτός, πικρό δαφνόφυλλο στα χείλη
δαγκώντας, μίλαε στην ψυχή του: “Νιώθω

τούτο, ψυχή, τ’ ολόστερνό σου δείλι!

Δυο ρούσα χερουβίμ, δεξιά-ζερβά του
το ναι και τ’ όχι, στάθηκαν σαν σκύλοι

βουβοί, του κυνηγάτορα θανάτου.

Τα σπλάχνα του ανοικτήκανε σαν τάφοι
κι ασκώθηκε φωνή βραχνή βαθιά του:

Να μην πεθάνω, Θε μου, πρι στο θειάφι
να ρίξω τους οχτρούς μου και στην πίσσα

τα γράφει ο νους, Θεός δεν τα ξεγράφει!

Αχτι, κατάρα, γδίκηση και λύσσα
σακούλα κάμπιες η καρδιά κουνούσε
και σαν οχιά η λιγνή ψυχή του εφύσα!

Ένα τον ένα εχτρό του σφεντονούσε
μες τους εννιά του νου κατραμοχύτες
κι όλο το μαύρο σπλάχνο του αλυχτούσε-

κιοτήδες, ψεύτες, κάλπηδες, κοπρίτες
τσιγκούνοι, κτηνοβάτες και ρουφιάνοι
και γαύροι καλογέροι αρσενοκοίτες!

Σκυφτός, βουβός, στο λαύρο φλογομάνι
τους γύρναε, τους σιγόψηνε ως καβούρια,
τ’ αρθούνια αχνίζαν λιμαρά, ντουμάνι

και κόλαση έκλωθε, να βρει καινούρια.
Πολλά φτενή, δροσάτη η χιλιοπήχω
του εφάνη η πίσσα που χοχλάκαε κι ούρια,

κι ακούμπησε φρουμάζοντας στον τοίχο,
ψακογελάει, σηκώνει το καμάκι
και τους βουτά, ανακέφαλα, στο στίχο.

Το μίσος, κιτρινόμαυρο γεράκι,
αρχάγελλος της αρετής προστάτης,
γαντζώθη ορθό, σταλάζοντας φαρμάκι,

στις φρένες τ’ αρχηγού μας, κι οδηγά τις.
Όσο ο Θεός βαστάει, βαστάει το μίσος,
στην πόρτα της Παράδεισος, περάτης...

........................

από το έργο του Ν. ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗ...
ΤΕΡΤΣΙΝΕΣ... με τον τίτλο "Δάντης"
που αποτελείται από 181 στίχους

...........................

στο ιδιαίτερο τούτο έργο του ο Ποιητής  μας δίνει...
τον ορισμό της ΤΕΡΤΣΙΝΑΣ:

Ρίμες πλεχτές, σκληρό ακολουθώντας νόμο
τρεις τρεις, σφικτά σοφίλιαζαν σαν πέτρες

κι οι στοχασμοί, στου νου τον οικοδόμο

πιστοί, κολόνες σκώνουνταν ουδέτρες
κι αρμονικές φωνές μες στο σκοτάδι
τη λειτουργία κυβερνούν νομοθέτρες.

Νίκος Καζαντζάκης: Σώπα μυαλό, ν'ακούσω την καρδιά

…..To ασήμαντο… που έγινε σημαντικό 
Τι θάματα αλήθεια είναι το μάτι, το αυτί, 
το μυαλό του παιδιού, πως ρουφούν αχόρταγα 
τον κόσμο τούτο και γεμίζουν! 
Ένα πουλί με κόκκινες, πράσινες, 
κίτρινες φτερούγες, ο κόσμος, 
και πως το κυνηγάει το παιδί να το πιάσει!

Αληθινά, τίποτα δεν μοιάζει περισσότερο 
με το μάτι του Θεού όσο το μάτι του Παιδιού, 

που, για πρώτη φορά, βλέπει 
και δημιουργεί τον κόσμο. 

Χάος ήταν πρωτύτερα ο κόσμος, 
τα πλάσματα όλα, ζώα, δέντρα, 
άνθρωποι, πέτρες, έρρεαν αξεδιάλυτα 
μπροστά από το μάτι του παιδιού, 
όχι μπροστά του, μέσα του, 
όλα, σχήματα, χρώματα, φωνές, 
μυρωδιές, αστραπές, και δεν μπορούσε 
να τα στερεώσει, να βάλει τάξη. 

Ο κόσμος του Παιδιού δεν είναι καμωμένος 
από λάσπη ν’ αντέχει, είναι από σύννεφο, 
δροσερό αεράκι φυσούσε.. 
από τα μελίγγια του παιδιού 
κι ο κόσμος πύκνωνε, αραίωνε κι αφανίζονταν. 

Όμοια, πριν από τη Δημιουργία, 
θα περνούσε και από το μάτι του Θεού το χάος.

Το ασήμαντο αυτό ξεσκεπάζει ολάκερη μέθοδο 
που αντικρίζω την πραγματικότητα. 
Ο φοβητσιάρης νους τρέμει 
μην ξεστομίσει καμιά ανοησία 
και πληγωθεί η αξιοπρέπειά του, 
με άναντρη, φρόνιμη αοριστολογία 
ονοματίζει ό,τι είναι ανίκανος να ξεδιαλύνει. 

Φωνάζει, εξηγάει, αποδείχνει, διαμαρτύρεται, 
μα μια φωνή μέσα μου σηκώνεται: 
«Σώπα, μυαλό, ν’ ακούσουμε την καρδιά», 
του φωνάζει. 
Ποια καρδιά; την ουσία της ζωής, 
την παραφροσύνη. 
Κι η καρδιά αρχίζει και κελαηδάει.

Δεν μπορούμε ν’ αλλάξουμε την πραγματικότητα, 
ας αλλάξουμε τότε το μάτι 
που βλέπει την πραγματικότητα. 

Αυτό έκανα όταν ήμουν παιδί, 
αυτό κάνω και τώρα.

Νίκος Καζαντζάκης

Σώπα, μυαλό, ν’ ακούσουμε την καρδιά

"…..To ασήμαντο… που έγινε σημαντικό

Τι θάματα αλήθεια είναι το μάτι, το αυτί,

το μυαλό του παιδιού, πως ρουφούν αχόρταγα

τον κόσμο τούτο και γεμίζουν!

Ένα πουλί με κόκκινες, πράσινες,

κίτρινες φτερούγες,  ο κόσμος,

και πως το κυνηγάει το παιδί να το πιάσει!

Αληθινά, τίποτα δεν μοιάζει περισσότερο

με το μάτι του Θεού... όσο το μάτι του παιδιού,

που, για πρώτη φορά,  βλέπει

και δημιουργεί τον κόσμο.

Χάος ήταν πρωτύτερα ο κόσμος, τα πλάσματα όλα,

ζώα, δέντρα, άνθρωποι, πέτρες,

έρρεαν αξεδιάλυτα μπροστά από το μάτι του παιδιού,

όχι μπροστά του, μ έ σ α  του, όλα,

σχήματα, χρώματα, φωνές, μυρωδιές, αστραπές,

και δεν μπορούσε να τα στερεώσει, να βάλει τάξη.

Ο κόσμος του παιδιού δεν είναι καμωμένος

 από λάσπη ν’ αντέχει, είναι από σύννεφο,

δροσερό αεράκι φυσούσε από τα μελίγγια του παιδιού

κι ο κόσμος πύκνωνε, αραίωνε κι αφανίζονταν.

Όμοια, πριν από τη Δημιουργία,

θα περνούσε και από το μάτι του Θεού το χάος.

Το ασήμαντο αυτό ξεσκεπάζει ολάκερη μέθοδο

που αντικρίζω την πραγματικότητα.

Ο φοβητσιάρης νους τ ρ έ μ ε ι  μην ξεστομίσει

καμιά ανοησία και πληγωθεί η αξιοπρέπειά του,

με άναντρη, φρόνιμη αοριστολογία ονοματίζει

ό,τι είναι ανίκανος να ξεδιαλύνει.

Φωνάζει, εξηγάει, αποδείχνει, διαμαρτύρεται,

μα μια φωνή μέσα μου σηκώνεται:

«Σώπα, μυαλό, ν’ ακούσουμε την καρδιά»,

του φωνάζει.

Ποια καρδιά;

την ουσία της ζωής, την παραφροσύνη.

 Κι η καρδιά αρχίζει και κελαηδάει.

Δεν μπορούμε ν’ αλλάξουμε την πραγματικότητα,

ας α λ λ ά ξ ο υ μ ε  τότε το μάτι

 που βλέπει την πραγματικότητα.

Αυτό έκανα όταν ήμουν παιδί,

αυτό κάνω και τώρα."

Νίκος Καζαντζάκης

ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ - ΑΣΚΗΤΙΚΗ

ΑΣΚΗΤΙΚΗ :: Salvatores Dei

Νίκος Καζαντζάκης

 

Πρόλογος

... Ερχόμαστε από μια σκοτεινή άβυσσο· καταλήγουμε σε μια σκοτεινή άβυσσο· το μεταξύ φωτεινό διάστημα το λέμε Ζωή.

Ευτύς ως γεννηθούμε, αρχίζει κι η επιστροφή· ταυτόχρονα το ξεκίνημα κι ο γυρισμός· κάθε στιγμή πεθαίνουμε. Γι αυτό πολλοί διαλάλησαν: Σκοπός της ζωής είναι ο θάνατος.

Μα κι ευτύς ως γεννηθούμε, αρχίζει κι η προσπάθεια να δημιουργήσουμε, να συνθέσουμε, να κάμουμε την ύλη ζωή· κάθε στιγμή γεννιούμαστε. Γι΄ αυτό πολλοί διαλάλησαν: Σκοπός της εφήμερης ζωής είναι η αθανασία.

Στα πρόσκαιρα ζωντανά σώματα τα δυο τούτα ρέματα παλεύουν:

α) ο ανήφορος, προς τη σύνθεση, προς τη ζωή, προς την αθανασία·

β) ο κατήφορος, προς την αποσύνθεση, προς την ύλη, προς το θάνατο.

Και τα δυο ρέματα πηγάζουν από τα έγκατα της αρχέγονης ουσίας. Στην αρχή η ζωή ξαφνιάζει· σαν παράνομη φαίνεται, σαν παρά φύση, σαν εφήμερη αντίδραση στις σκοτεινές αιώνιες πηγές· μα βαθύτερα νιώθουμε: η Ζωή είναι κι αυτή άναρχη, ακατάλυτη φόρα του Σύμπαντου.

Αλλιώς, πούθε η περανθρώπινη δύναμη που μας σφεντονίζει από το αγέννητο στο γεννητό και μας γκαρδιώνει· φυτά, ζώα, ανθρώπους· στον αγώνα; Και τα δυο αντίδρομα ρέματα είναι άγια.

Χρέος μας λοιπόν να συλλάβουμε τ΄ όραμα που χωράει κι εναρμονίζει τις δυο τεράστιες τούτες άναρχες, ακατάλυτες Ορμές· και με τ΄ όραμα τούτο να ρυθμίσουμε το στοχασμό μας και την πράξη.

Νίκος Καζαντζάκης

‘’Και ποια είναι η πιο αψηλή εντολή;

Ν’ αρνηθείς όλες τις παρηγοριές

-θεούς, πατρίδες, ηθικές, αλήθειες -

ν’ απομείνεις μόνος

και ν’ αρχίσεις να πλάθεις εσύ,

με μοναχά τη δύναμή σου,

έναν  κ ό σ μ ο

που να μην ντροπιάζει την καρδιά σου...

Ποια ‘ναι η πιο αντρίκια χαρά;

Ν’ αναλαβαίνεις την πάσα ε υ θ ύ ν η’’.

’’Μια από τις πιο νόμιμες  χ α ρ έ ς  του ανθρώπου

είναι, θαρρώ, να μοχτάει και να βλέπει

πως ο μόχτος του φέρνει καρπό’’

Νίκος Καζαντζάκης

ΟΜΟΛΟΓΙΑ Πίστεως.. του Ν. Καζαντζάκη

από την.... "ΟΜΟΛΟΓΙΑ Πίστεως"

ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ 1925

"...Πιστεύω ότι το αστικό καθεστώς είναι ανίκανο πια

να ρυθμίσει τις σύγχρονες ανάγκες κι ανησυχίες

του κοινωνικού συνόλου διότι:

Ο ι κ ον ο μ ι κ ώ ς

- στηρίζεται στη λ η σ τ ρ ι κ ή ατομική οργάνωση

της παραγωγής και στην ά ν ι σ η κατανομή του πλούτου.

Κ ο ι ν ω ν ι κ ώς -

δεν υπάρχει πια καμία η θ ι κ ή

που να στηρίζει τις σ χ έ σ ε ι ς των ανθρώπων.

Π ο λ ι τ ι κ ώ ς -

η άρχουσα τάξη διαχειρίζεται την πολιτική εξουσία

προς όφελος της, εις βάρος της μεγίστης πλειονοψηφίας

του λαού και αποδείχνεται μ ά τ α ι η

Δεν υ π ά ρ χ ε ι πια στο αστικό καθεστώς

ένα ανώτερο ι δ α ν ι κ ό που να δίνει ευγένεια

και συνοχή στις ενέργειες των ατόμων και των κρατών.

Δεν υπάρχει πίστη -

δηλαδή ένας υ π ε ρ α τ ο μ ι κ ό ς ρ υ θ μ ό ς

που να ρ υ θ μ ί ζ ε ι τις σκέψεις, τα αισθήματα

και τις πράξεις των ατόμων.

Η αστική τάξη γκρέμισε τη φεουδαρχία, απέδωσε

- σε θαυμαστή ποσότητα και ποιότητα -

ό,τι μπόρεσε στη σκέψη, στην τέχνη,

στην επιστήμη και στην πράξη.

Τώρα διαγράφει τη μοιραία καμπύλη προς τα κάτω.

Ζούμε την παρακμή τούτη κι επομένως είναι

πολύ δ ύ σ κ ο λ ο να την αντιληφθούμε.

Όμως, τόσο είναι γοργή η αποσύνθεση, ώστε

και οι πιο παχύδερμοι αρχίζουν να ανησυχούν.

Και διαγράφονται φανερά δύο ειδών προσπάθειες:

1. Άλλοι μάχουνται να συγκρατήσουν το αστικό καθεστώς,

πολεμώντας κάθε αντίθετη ενέργεια και πράξη.

2. Άλλοι μάχουνται να το ρίξουν, αντικαθιστώντας το

με νέο - κατά την πεποίθηση τους δικαιότερο

και εντιμότερο -καθεστώς.

Ποια  τ ά ξ η  θα διαδεχτεί το αστικό καθεστώς;

Ακλόνητα πιστεύω η τάξη των ε ρ γ α ζ ο μ έ ν ω ν:

Εργάτες, αγρότες και πνευματικοί παραγωγοί.

Η τάξη αυτή πέρασε το πρώτο στάδιο

-της φ ι λα ν θ ρ ω π ί α ς.

Δεν αποτείνεται πια, όπως πριν από ένα αιώνα,

στην φιλανθρωπία των πλουσίων,

δεν ζ η τ ά ε ι  πια  ε λ ε η μ ο σ ύ ν η.

Πέρασε έπειτα στο δεύτερο στάδιο

- της δ ι κ α ι ο σ ύ ν η ς.

Δε ζητάει πια να καταλάβει την αρχή..

γιατί αυτό είναι το δίκαιο.

Βρίσκεται στο τρίτο και τελευταίο στάδιο:

Π ι σ τ ε ύ ε ι τώρα πως θα πάρει την εξουσία,

γιατί τέτοια είναι η ιστορική ανάγκη..."

Κι έτσι βρισκόμαστε σήμερα στο κρίσιμο σημείο,

όπου μιά τάξη, παρ' όλη την εξωτερική ισχυρότατη

εμφάνισή της, τρεκλίζει, σ α λ ε ύ ο υ ν  τα  θ ε μέ λ ι α της,

έχασε την ψυχική της συνοχή -κι αποσυντίθεται.

Μιά άλλη τάξη σ υ ν τ ά ζ ε τ α ι, οργανώνεται,

π ι σ τ ε ύ ε ι.

Μα δεν οργανώθηκε ακόμα εντελώς,

δεν εφωτίστηκε ακόμα όλη,

δεν έλαβε ακόμα τέλεια συνείδηση της δύναμής της

-διατελεί ακόμα σκλάβα του σαπημένου κολοσσού.

Οι παλιές αξίες έχασαν την πίστη που τις εστήριζε και

τους έδινε νόημα και κύρος- οι νέες αξίες

δημιουργούνται ολοένα,

δεν πήραν ακόμα τη σταθερή τους μορφή.

Ποιό είναι το χ ρ έ ο ς μας;

Να ετοιμαζόμαστε.

Πώς;

Μορφώνοντας σαφή  ι δ έ α  της ιστορικής στιγμής

που περνούμε, φωτίζοντας το λαό και δίνοντας νέο,

υψηλότερο π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν ο στις έννοιες

της εργασίας, της δικαιοσύνης και της αρετής.

'Ετσι μονάχα θα μπορέσουν οι μάζες να' ναι έτοιμες

να μεταβούν απο τη συναίστηση των δικαιωμάτων τους

στην πραγμάτωση των υποχρεώσεών τους.

'Ετσι μονάχα, όταν θα' ρθει η μοιραία στιγμή,
θα μπορέσουν ν' αναλάβουν ε υ θ ύ ν ε ς.

Ο α γ ώ ν α ς, όπως τον αντιλαμβάνουμαι,

δεν είναι απλώς οικονομικός. Η οικονομική χειραφέτηση

είναι μονάχα μ έ σ ο για την ψυχική και πνεματική

χειραφέτηση του ανθρώπου. 

'Οτι κι αν κάνετε, όσος καιρός κι αν περάσει,

έχω, κύριοι δικαστές, την πεποίθηση πως πάντα

οι λίγοι θα πληθαίνουν, πάντα οι αδικημένοι

θα δυναμώνουνται,

π ά ν τ α  η τάξη που αδικεί... θα πέσει.

Αυτή είναι η σκέψη μου.

Εθεώρησα χρέος μου να τη διατυπώσω

με απόλυτη ειλικρίνεια.

Χρέος δικός σας, αν βρίσκετε τη σκέψη μου κολάσιμη,

να με τιμωρήσετε. "

Ενα κείμενο γραμμένο απο τον Νίκο Καζαντζάκη,

86 χρόνια πρίν.

^

από:

http://spitha-symi.blogspot.com/2011/01/blog-post_28

... ακοίμητη σπίθα

Ν. Καζαντζάκης για τους ήρωες του 21

από τον πρόλογo στον "Καπετάν Μιχάλη":

***

«Το ελληνικό γένος αν σώθηκε ως τα σήμερα,

αν επέζησε ύστερα από τόσους εχτρούς

- εξωτερικούς κι εσωτερικούς, προπάντων εσωτερικούς -

ύστερα από τόσους αιώνες κακομοιριά,

σκλαβιά και πείνα, το χρωστάει όχι στη λογική

- θυμηθείτε τους τρεις εμποράκους

που ίδρυσαν τη Φιλική Εταιρεία,

θυμηθείτε το '21 - το χρωστάει στο θάμα.

Στην ακοίμητη σπίθα που καίει

μέσα στα σωθικά της Ελλάδας. »