Γιώργος Σεφέρης - Αναζήτηση

Σ’ αὐτὸ τὸν κ ό σ µ ο, ποὺ ὁλοένα στενεύει,
ὁ καθένας µας χρειάζεται ὅλους τούς ἄλλους.
Πρέπει ν’ ἀ ν α ζ η τ ή σ ο υ µ ε τὸν ἄ ν θ ρ ω π ο,
ὅ π ο υ καὶ νὰ βρίσκεται.

Ὅταν στὸ δρόµο τῆς Θήβας,
ὁ Οἰδίπους συνάντησε τὴ Σφίγγα,
κι αὐτὴ τοῦ ἔθεσε τὸ αἴνιγµά της,
ἡ ἀπόκρισή του ἦταν: ὁ ἄ ν θ ρ ω π ο ς.

Τούτη ἡ ἁπλὴ λ έ ξ η χάλασε τὸ τ έ ρ α ς.
Ἔχουµε π ο λ λ ὰ τέρατα νὰ καταστρέψουµε.
Ἂς συλλογιστοῦµε τὴν ἀπόκριση τοῦ Οἰδίποδα.»

..του Γιώργου Σεφέρη

Ο. ΕΛΥΤΗΣ: Μικρός Ναυτίλος

                                                   Είσοδος

ΚΑΠΟΤΕ ΔΕΝ                                                           

είναι παρά μια  λ ά μ ψ η  πίσω απ' τα βουνά

 - κει κατά το μέρος του  π ε λ ά γ ο υ. 

Κάποτε πάλι ένας  α έ ρ α ς  δυνατός 

που άξαφνα σταματάει όξω απ' τα λιμάνια. 

Κι όσοι  ν ο γ ο ύ ν, το μάτι τους βουρκώνει

                Χρυσέ ζωής αέρα γιατί δε φτάνεις ως εμάς;

                       Κανένας δεν ακούει, κανένας. 

Όλοι τους πάνε κρατώντας ένα εικόνισμα 

και πάνω του η φωτιά. 

Κι ούτε μια μέρα, μια στιγμή 

στον τόπο αυτόν που να μη γίνεται ά δ ι κ ο 

και φονικό κανένα 

                                                  Γιατί δε φτάνεις ως εμάς;

Είπα θα φύγω. Τώρα. Μ' ό,τι να 'ναι: 

τον σάκο μου τον ταξιδιωτικό στον ώμο

 στην τσέπη μου έναν Οδηγό...

τη φωτογραφική μου μηχανή στο χέρι. 

Βαθιά στο χώμα και βαθιά στο σώμα μου

 θα πάω να βρω  π ο ι ό ς  ε ί μ α ι.

Τι δ ί ν ω, τι μου  δ ί ν ο υ ν

και π ε ρ ι σ σ ε ύ ε ι... το  ά δ ι κ ο
                 
                                                         Χρυσέ ζωής αέρα..


                                          ΜΥΡΙΣΑΙ ΤΟ ΑΡΙΣΤΟΝ [Ι-VII]

I

ΜΙΑ ΜΕΡΑ τη ζωή που 'χασα, την ξαναβρήκα 

στα μάτια ενός νέου μοσχαριού 

που με κοίταζε μ' αφοσίωση. 

Κατάλαβα πως δεν είχα γεννηθεί στην τύχη. 

Βάλθηκα να σ κ α λ ί ζ ω  τις μέρες μου, 

να τις φέρνω άνω - κάτω, να  ψ ά χ ν ω. 

Ζητούσα να ψαύσω την ύλη των αισθημάτων. 

Ν' αποκαταστήσω, από τις νύξεις που έβρισκα 

διάσπαρτες μέσα στον κόσμο αυτόν, 

μιαν α θ ω ό τ η τ α  τόσο ισχυρή 

που να  ξ ε π λ έ ν ε ι  τα αίματα - το  ά δ ι κ ο -

και να εξαναγκάζει τους ανθρώπους 

να μου αρέσουν.

Δύσκολο - αλλά πώς να γίνει;

 Κάποτε  ν ι ώ θ ω  να 'μαι τόσοι πολλοί 

που χάνομαι. 

Θ έ λ ω  να πραγματοποιηθώ 

έστω και στο μάκρος μιας ηλικίας

 που να ξεπερνά τη δική μου.

Αν η ψευτιά δεν υπάρχει τρόπος 

να καταβληθεί ούτε από τον χρόνο, 

τότε το παιχνίδι το έχασα.

Έπιασε.. η αθώα τους ευχή

 ‘Ηλθε κάποτε μια μέρα στο κόσμο,

που ο ήλιος κουράστηκε 

πιά τον γαλάζιο ουρανό να φωτίζει, 

και τα σύννεφα δεν έφερναν νερό, 

κόπασε κι ο άνεμος 

κι η νύχτα έκρυψε στο σκοτάδι της 

τ’άστρα και τη Σελήνη.

Το Πράσινο έπαψε πιά τη Γη.. 

μ’ελπίδα να στολίζει

κι η Περσεφόνη φυλακισμένη έμεινε..για χρόνια,

στα φωτισμένα με λάμπες και φλόγες ευγενών αερίων

παλάτια του υποχθόνιου αφέντη της στον  Άδη...

κι έγινε κόλαση η ζωή.. 

και ράθυμος ο νους τ’ανθρώπου

κι η φαντασία έσβησε.. 

σταμάτησε η τέχνη να δημιουργεί

κι η ποίηση δεν άνθιζε τα ρόδα της 

στο περιβόλι της ψυχής.

Γέμισε ο ουρανός από σύννεφα 

μαύρου δύσοσμου καπνού.

Στις πόλεις φύτρωναν κτήρια πανύψηλα 

από σίδηρο και μπετόν

κι ο άνθρωπος.. θεός πίστεψε πως είναι, 

καθ’ομοίωση με τον Πατέρα

και κατασκεύαζε ολημερίς, 

χωρίς σταματημό, άψυχες μηχανές

και έστησε εργαστήρια εξερεύνησης τάχατες 

του μυστηρίου της ζωής

και αποθήκευε με αγωνία και λαιμαργία,

 αντί για σπόρους, χρήμα.

Η γη έχασε την αξία της, 

θρηνεί γονατιστή η Δήμητρα γερασμένη,

αγκαλιάζοντας τους τελευταίους 

καμένους κορμούς των δέντρων,

και τα ποτάμια στέρεψαν.. 

κι οι λίμνες θόλωσαν απ’τη λάσπη,

και δεν καθρέφτισαν πιά 

τ’όμορφο πρόσωπο του Νάρκισσου.

Άρχισαν να λιώνουν οι πάγοι.. 

πλημμύρισαν οι ποταμοί,

αφιλόξενες και στείρες έμειναν οι θάλασσες

κι οι ωκεανοί κρατούν 

με κόπο του Ποσειδώνα την οργή.

Οι μούσες εγκατέλειψαν τον Όλυμπο, 

κρύφτηκαν κι οι νύμφες..

δραπέτευσε και η Νεφέλη, 

οδύρεται στις έρημες χαράδρες η Ηχώ,

κι οι άγγελοι θρηνούνε, 

ενώ κακόβουλα σιδερένια πουλιά..

τον θάνατο παντού σκορπούσαν.

Άμυαλοι σκλάβοι-αφέντες 

της εύκολης δόξας και του πλούτου,

παζαρεύουν με ύφος παντογνώστη 

την πολυεθνική πραμάτεια τους…

μια δεκάρα η ηθική.. 

και η αξιοπρέπεια πωλείται στις εκπτώσεις..

γέμισαν οι αγορές του κόσμου.. 

από ξεπεσμένους άφραγκους πρίγκηπες,

που χλευάζουν και λοιδορούν 

χαμένες δόξες..κι εξουσίες.

Είν’ άπιστος και ύπουλος υπηρέτης το χρήμα, 

αλλάζει αφέντες συνεχώς.

Μια μάνα γονατιστή παλεύει

 να σώσει το μονάκριβο παιδί της..

να το γαλουχήσει τολμάει 

με παλιά παραμύθια της γιαγιάς,

πιό κει κρυμμένος ένας συγγραφέας.. 

σκυφτός με αγωνία φανερή.. 

να σώσει προσπαθεί το Λόγο, 

κι ένας ζωγράφος με ματωμένα χέρια απ’τη μπογιά,

 δακρυσμένος.. παλεύει να σώσει της ζωής την ομορφιά, 

σε μια ακτίνα του ήλιου..

Σ’ένα υπόγειο μαζεύτηκαν καμιά δεκαριά παιδιά..

και ψάχνουν μ’ενα φακό από λείζερ…

για να βρουν του Αλαντίν την λάμπα..

 να κάνουν θέλουν μια  ε υ χ ή..

το φως της αυγής να ξεπροβάλει… 

και το φεγγάρι να φανεί στον ουρανό και πάλι..

λαμπρό και φωτεινό όπως το τραγουδούσανε.. 

τα χρόνια τα παλιά,

στα παραμύθια του παππού, 

χωρίς το φόβο της σκλαβιάς.. τα Ελληνόπουλα.

Μια αραχνιασμένη ακούρδιστη κιθάρα.. 

τραβάει την προσοχή τους,

αρχίζουν να χαιδεύουν τις χορδές της απαλά.. 

με δέος στη ματιά..

κι ένοιωσαν τις νότες της χαράς, 

να τους γεμίζει την καρδιά…

μια ακτίνα από ανέλπιδο φως… 

τρύπωσε κρυφά μες στο σκοτάδι..

κι έλαμψε σαν άστρο..

 λαμπερό ένας μικρός καθρέφτης στη γωνία

και όλα τα παιδιά μαζί….

 ξέχασαν του Αλαντίν τη λάμπα να γυρεύουν

 και άρχισαν δειλά να τραγουδούν.. μια προσευχή: 

"Κάνε Θε μου να σωθεί  της Φύσης η Αρμονία".

Ένα χαμόγελο απρόσμενης χαράς 

τα πρόσωπά τους φώτισε,

γεννήθηκε μέσα τους και πάλι η Ελπίδα.. 

έπιασε η αθώα τους ευχή.. 

Lunapiena

Ο. Ελύτης

" Όποιος μπορεί και φροντίζει την ερημιά 

έχει ακόμη ανθρώπους μέσα του"

^

"Chi è capace di aver premura del deserto,

ha ancora dentro di se l’uomo"

Δίνε τον χρόνο σου δωρεάν 

αν θέλεις να σου μείνει λίγη αξιοπρέπεια…

και πάνω απ’ όλα στην κακή μοιρασιά 

πάντα ο Θεός ζημιώνεται"

^

"Regala il tuo τempo gratis

se vuoi che ti rimane un po di dignità…. 

e pensa che nell’ingiusta spartizione 

da sempre si nuoce anche Dio."

O. Elytis

Trad. Lunapiena

Josè Saramago

"Η λειτουργία του κόσμου έπαψε 

να είναι το απόλυτο μυστήριο που ήταν, 

οι μοχλοί του κακού 

βρίσκονται μπροστά στα μάτια όλων, 

για τα χέρια που τους χειρίζονται 

δεν υπάρχουν πια γάντια ικανά 

να κ ρ ύ ψ ο υ ν  τις κηλίδες του αίματος. 

Θα έπρεπε, επομένως, 

να είναι εύκολο για τον καθένα 

να επιλέξει ανάμεσα 

στην πλευρά της α λ ή θ ε ι α ς 

και στην πλευρά του ψεύδους, 

ανάμεσα στον ανθρώπινο σ ε β α σ μ ό 

και στην ασέβεια προς τον άλλον, 

ανάμεσα σε αυτούς που είναι με τη ζωή 

και αυτούς που είναι εναντίον της. 

Δυστυχώς, τα πράγματα 

δε συμβαίνουν πάντα έτσι. 

Ο προσωπικός εγωισμός, το βόλεμα,

 η έλλειψη γενναιοδωρίας, 

οι μικρές δειλίες της καθημερινότητας, 

όλα αυτά συνεισφέρουν σε μια ολέθρια 

μορφή π ν ε υ μ α τ ι κ ή ς τυφλότητας, 

να βρισκόμαστε δηλαδή στον κόσμο 

και να μη βλέπουμε τον κόσμο, 

ή να βλέπουμε από αυτόν ότι, ανά πάσα στιγμή, 

τείνει να εξυπηρετεί τα συμφέροντά μας. 

Σε τέτοιες περιπτώσεις 

δεν μπορούμε να ε υ χ η θ ο ύ μ ε παρά..

να έρθει η σ υ ν ε ί δ η σ η 

και να μας ταρακουνήσει επειγόντως 

από το μπράτσο και να μας ρωτήσει εξ επαφής: 

“Πού πας;  Τι κάνεις; 

Ποιος νομίζεις ότι είσαι;”

Josè Saramago

Jacqueline de Romilly και Παιδεία

«Οι όροι ΠΑΙΔΕΙΑ και ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ χωρίζονται 
από μια ανεπαίσθητη ν ο η μ α τ ι κ ή διαφορά. 
Με τον π ρ ώ τ ο όρο εννοούμε 

την ε κ π λ ή ρ ω σ η 
των διανοητικών δυνατοτήτων του ανθρώπου, 
ενώ με τον δ ε ύ τ ε ρ ο 

τη  μ ε τ ά δ ο σ η   Γ ν ώ σ η ς. 

Ο δ ι χ α σ μ ό ς μεταξύ τους  π ρ ο κ α λ ε ί 

τη σημερινή κ ρ ί σ η  και την υ π ο β ά θ μ ι σ η 

της Ιστορίας ή της Λογοτεχνίας,
που χαρακτηρίζονται περιττές πολυτέλειες
για το εκπαιδευτικό σύστημα.

Η εκφραστική όμως αδυναμία
και η ανικανότητα
να κ α τ α ν ο ή σ ο υ μ ε ο ένας τον άλλον,
είναι αυτές... που οδηγούν στη βία...."

Jacqueline de Romilly

Josè Saramago

Αυτό που πιστεύω περιέχεται 

σε μία φράση από την «Αγία Οικογένεια» 

των Μαρξ και Ενγκελς :

«Αν ο ά ν θ ρ ω π ο ς διαμορφώνεται 

από τις συνθήκες , τότε πρέπει 

να δ ι α μ ο ρ φ ώ σ ο υ μ ε τις συνθήκες 

ώστε να είναι α ν θ ρ ώ π ι ν ε ς»

Josè Saramago