Percy Bysshe Shelley

"Ο άνθρωπος μέσα στην κοινωνία δεν αργεί

να γίνει ο ίδιος αντικείμενο των παθών και των ηδονών του... κι όσο εμπλουτίζεται

ο συναισθηματικός κόσμος τόσο πληθαίνουν

κι οι τρόποι του να εκφράζεται.

Τα λόγια, η εκφραστική κίνηση των χεριών,

οι μιμητικές τέχνες γίνονται αυτοδίκαια

Αναπαράσταση και Μέσον...

μολύβι και εικόνα, σμίλη και άγαλμα..

χορδή και Αρμονία..."

***

Η ισότητα, η πολυμορφία, η ενότητα,

η αντίθεση, η αμοιβαία εξάρτηση...

γίνονταιοι μόνες Αρχές που μπορούν

να προσφέρουν κίνητρα ικανά να μετατρέψουν

την Θέληση σε Πράξη,

κι έρχεται η Ευχαρίστηση

να κατοικήσει στον Αισθησιασμό,

η Αρετή στο Συναίσθημα,

η Ομορφιά στην Τέχνη

η Αλήθεια στην Διανόηση

και η Αγάπη στις σχέσεις των ανθρώπων"

Percy Bysshe Shelley

(1792-1822)

Ι. ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ

«Κι όσα σημειώνω τα σημειώνω γιατί δεν υποφέρνω να βλέπω το άδικο να πνίγει το δίκιο. Για κείνο έμαθα γράμματα στα γεράματα και κάνω αυτό το γράψιμο το απελέκητο,ότι δεν είχα τον τρόπον όντας παιδί να σπουδάξω: ήμουν φτωχός κι έκανα τον υπηρέτη και τιμάρευα άλογα, κι άλλες πλήθος δουλειές έκανα, να βγάλω το πατρικό μου χρέοςπου μας χρέωσαν oι χαραμήδες, και να ζήσω κι εγώ σε τούτη την κοινωνία, όσο έχω ταμανέτι του Θεού στο σώμα μου. Κι αφού ο Θεός θέλησε να κάμει νεκρανάσταση στην Πατρίδα μου, να τη λευτερώσει από την τυραγνία των Τούρκων, αξίωσε κι εμένα να δουλέψω κατά δύναμη, λιγότερον από τον χερότερο πατριώτη μου Έλληνα.

Γράφουν σοφοί άντρες πολλοί, γράφουν τυπογράφοι ντόπιοι, και ξένοι διαβασμένοι για την Ελλάδα. Ένα πράμα μόνο με παρακίνησε κι εμένα να γράψω: ότι τούτη την πατρίδα την έχομεν όλοι μαζί, και σοφοί κι αμαθείς, και πλούσιοι και φτωχοί,και πολιτικοί και στρατιωτικοί, και οι πλέον μικρότεροι άνθρωποι. Όσοι αγωνιστήκαμεν, αναλόγως ο καθείς, έχομεν να ζήσομεν εδώ.Το λοιπόν δουλέψαμεν όλοι μαζί να τη φυλάμε κι όλοι μαζί, και να μη λέγει ούτε ο δυνατός «εγώ», ούτε ο αδύνατος. Ξέρετε πότε να λέγει ο καθείς «εγώ»; όταν αγωνιστεί μόνος του και φκιάσει ή χαλάσει, να λέγει «εγώ»· όταν όμως αγωνίζονται πολλοίκαι φκιάνουν, τότε να λένε «εμείς». Είμαστε στο «εμείς» κι όχι στο «εγώ».

Και στο εξής να μάθομε γνώση, αν θέλομε να φκιάσομε χωριό να ζήσομε όλοι μαζί. Έγραψα γυμνή την αλήθεια, να ιδούνε όλοι οι Έλληνες ν αγωνίζονται για την πατρίδα τους, για τη θρησκεία τους· να ιδούνε και τα παιδιά μου και να λένε:

«Έχομε αγώνες πατρικούς, έχομε θυσίες -αν είναι αγώνες και θυσίες. Και να μπαίνουν σε φιλοτιμία και να εργάζονται στο καλό της πατρίδας τους, της θρησκείας τους και της κοινωνίας- ότι θα είναι καλά δικά τους. Όχι όμως να φαντάζονται για τα κατορθώματα τα πατρικά,όχι να πορνεύουν την αρετή και να καταπατούν το νόμο, και να 'χονν την επιρροή για ικανότη»

Ι. ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ

ΔΙΟΝΎΣΙΟΣ ΣΟΛΩΜΟΣ

Ύμνος εις την Ελευθερίαν

του Διονυσίου Σολωμού

1

Σε γνωρίζω από την κόψη

του σπαθιού την τρομερή,

σε γνωρίζω από την όψη

που με βία μετράει τη γη.

2

Απ' τα κόκαλα βγαλμένη των Ελλήνων τα ιερά,

και σαν πρώτα ανδρειωμένη,

χαίρε, ω χαίρε, Ελευθεριά!

3

Εκεί μέσα εκατοικούσες πικραμένη, εντροπαλή,

κι ένα στόμα ακαρτερούσες,

"έλα πάλι", να σου πεί.

4

'Αργειε νάλθει εκείνη η μέρα,

κι ήταν όλα σιωπηλά,

γιατί τά 'σκιαζε η φοβέρα

και τα πλάκωνε η σκλαβιά.

5

Δυστυχής!

Παρηγορία μόνη σού έμενε να λές

περασμένα μεγαλεία

και διηγώντας τα να κλαις.

6

Και ακαρτέρει και ακαρτέρει

φιλελεύθερη λαλιά,

ένα εκτύπαε τ' άλλο χέρι από την απελπισιά,

7

Κι έλεες:

"Πότε, α, πότε βγάνωτο κεφάλι από τσ' ερμιές;".

Και αποκρίνοντο από πάνω κλάψες, άλυσες, φωνές.

8

Τότε εσήκωνες το βλέμμαμες στα κλάιματα θολό,

και εις το ρούχο σου έσταζ' αίμα,

πλήθος αίμα ελληνικό.

9

Με τα ρούχα αιματωμένα

ξέρω ότι έβγαινες κρυφά

να γυρεύεις εις τα ξένα άλλα χέρια δυνατά.

10

Μοναχή το δρόμο επήρες,

εξανάλθες μοναχή•

δεν είν' εύκολες οι θύρες

εάν η χρεία τες κουρταλεί.

... ακοίμητη σπίθα

Ν. Καζαντζάκης για τους ήρωες του 21

από τον πρόλογo στον "Καπετάν Μιχάλη":

***

«Το ελληνικό γένος αν σώθηκε ως τα σήμερα,

αν επέζησε ύστερα από τόσους εχτρούς

- εξωτερικούς κι εσωτερικούς, προπάντων εσωτερικούς -

ύστερα από τόσους αιώνες κακομοιριά,

σκλαβιά και πείνα, το χρωστάει όχι στη λογική

- θυμηθείτε τους τρεις εμποράκους

που ίδρυσαν τη Φιλική Εταιρεία,

θυμηθείτε το '21 - το χρωστάει στο θάμα.

Στην ακοίμητη σπίθα που καίει

μέσα στα σωθικά της Ελλάδας. »

ΠΟΥΣΚΙΝ: Εις την ΕΛΛΑΔΑ

Εις την Ελλάδα

Πούσκιν

Εμπρός, Ελλάς επαναστάτισα, στάσου όρθια

κράτα με τα γερά τα όπλα την δύναμήν σου.

Δεν εγέρθηκε ένας Όλυμπος του κάκου

η Πίνδος σου και οι Θερμοπύλες, η τιμή σου

Επετάχθηκε απο των σπλάχνων σου τα βάθη

η ελευθερία σου δυνατή, φωτός πυρήνας

κι απ' του Θησέος και του Περικλή τους τάφους

και τα πάντα νέα ιερά των Αθηνών.

Θραύσε τώρα, γη θεών και ηρώων

της σκλαβιάς τες αλυσίδες,

την μαύρην μοίρα με τες γλυκόηχες ωδές

απο του Τυρταίου και από του Ρήγα

και του Βύρωνος την λύρα.

ΘΟΥΡΙΟΣ του ΡΗΓΑ

ΘΟΥΡΙΟΣ

Ρήγας Φεραίος

Ώς πότε παλικάρια να ζούμεν στα στενά,

Mονάχοι σα λιοντάρια, σταις ράχαις στα βουνά;

Σπηλαίς να κατοικούμεν,να βλέπωμεν κλαδιά

Nα φεύγωμ' απ' τον Kόσμον, για την πικρή σκλαβιά.

Nα χάνωμεν αδέλφια, Πατρίδα, και Γονείς,

Tους φίλους, τα παιδιά μας, κι' όλους τους συγγενείς.

Καλλιώναι μιας ώρας ελεύθερη ζωή,

Παρά σαράντα χρόνοι σκλαβιά, και φυλακή

Τι σ' ωφελεί αν ζήσης, και είσαι στη σκλαβιά,

Στοχάσου πως σε ψένουν καθ' ώραν στη φωτιά.

Βεζύρης, Δραγουμάνος, Aφέντης κι' αν σταθής,

O Tύραννος αδίκως, σε κάμει να χαθής.

Δουλεύεις όλ' ημέρα, σε ό,τι κι' αν σοι πει

αυτός πασχίζει πάλιν το αίμα σου να πιη.

Ο Σούτζος, κι' ο Μουρούζης, Πετράκης,

Σκαναβής, Γκίκας, και Μαυρογένης, καθρέπτης, είν' να ιδής.

Ανδρείοι Kαπετάνοι, Παπάδες, λαϊκοί

Σκοτώθηκαν κι' Aγάδες, με άδικον σπαθί.

Kι' αμέτρητ' άλλοι τόσοι, και Τούρκοι, και Ρωμιοί,

Zωήν, και πλούτον χάνουν,χωρίς καμμιά 'φορμή.

Ελάτε μ' έν αν ζήλον, σε τούτον τον καιρόν,

Nα κάμωμεν τον όρκον, επάνω στον Σταυρόν.

Συμβούλους προκομμένους,με πατριωτισμόν,

Nα βάλλωμεν εις όλα, να δίδουν ορισμόν.

Oι νόμοι νάν' ο πρώτος, και μόνος οδηγός,

Kαι της πατρίδος ένας, να γένη Aρχηγός.

Γιατί κ' η αναρχία, ομοιάζει την σκλαβιά,

Nα ζούμε σα θηρία, είν' πλιο σκληρή φωτιά.

Και τότε με τα χέρια, ψηλά στον Oυρανόν,

Aς πούμ' απ' την καρδιά μας, ετούτα στον Θεόν. ****

Εδώ σηκώνονται οι Πατριώται ορθοί,

και υψώνοντες τας χείρας προς τον Oυρανόν,

κάμνουν τον όρκον .

Όρκος κατά της Tυραννίας, και της αναρχίας.

****

Ω Bασιλεύ του Kόσμου, ορκίζομαι σε σε,

Στην γνώμην των τυράννων, να μην ελθώ ποτέ.

Μήτε να τους δουλεύσω, μήτε να πλανηθώ,

Eις τα ταξίματά τους, για να παραδοθώ.

Εν όσω ζω στον Kόσμον, ο μόνος μου σκοπός,

Για να τους αφανίσω,θε νάναι σταθερός.

Πιστός εις την Πατρίδα, συντρίβω τον ζυγόν,

Aχώριστος για νάμαι, υπό τον Στρατηγόν.

Κι' αν παραβώ τον όρκον, να στράψ' ο Oυρανός,

Kαι να με κατακάψη, να γένω σαν καπνός.

Τέλος του Όρκου.

EMILY DICKINSON

The Outer - from the Inner

Derives it's Magnitude -

'Tis Duke, or Dwarf, according

As is the central mood -

***

The fine - unvarying Axis

That regulates the Wheel -

Though Spokes - spin - more conspicuous

fling a dust - the while.

****

The Inner - paints the Outer -

The Brush without the Hand -

It's Picture publishes - precise -

As is the inner Brand.

****

On fine - Arterial Canvas -

A Cheek - perchance a Brow -

The Star's whole secret - in the Lake -

Eyes were not meant to know.

****

Emily Dickinson

Το εξω -απ'το Μέσα

παίρνει την Μεγαλειότητά του

Γίνεται Δούκας ή Νάνος, ανάλογα

όπως είναι η πυρηνική του διάθεση.

****

Ο λεπτός - αμετάβλητος άξονα

που ρυθμίζει τις Στροφές (Ρότα)

καθώς οι ακτίνες - γυρίζουν - όλο και πιό φανερά

και - συγχρόνως- σκορπούν τριγύρω σκόνη.

*****

Το Μέσα - ζωγραφίζει το Εξω -

Ένα πινέλλο δίχως χέρι

και τον Πίνακά του εκθέτει - με ακρίβεια -

Σαν να είναι η εσωτερική του Σφραγίδα.

*****

Στο διάφανο - Καμβά των Αγγείων -

Ένα Μάγουλο - ή ίσως μια Βλεφαρίδα -

Του Άστρου το κρυφό μυστικό - στη Λίμνη -

Τα Μάτια δεν είχαν την τύχη να το γνωρίσουν.

Emily Dickinson

Trad. Lunapiena